Thema Geopark

Het landschap van West Nederland wordt gekenmerkt door een sterk gelaagde structuur, die het resultaat vormt van haar eeuwenlange gebruik door de mens, en vooral ook van de vele ingrepen om dit landschap bewoonbaar en bruikbaar te maken en te houden. De mogelijkheden daarvoor zijn sterk bepaald door de geologische opbouw, met als basis een ouder (Pleistoceen) landschap dat voor een flink deel is afgedekt door een dikke laag jongere (Holocene) venen en kleien. Het niet-afgedekte deel ligt boven de zeespiegel en is ‘droog’, terwijl het veen en kleigebied voor een groot deel nu onder zeeniveau ligt en moet ‘vechten tegen het water’, of dat nu via rivieren of het IJsselmeer komt, dan wel in de vorm van kwelwater vanuit het hogere deel. Het resultaat is een heel specifiek ‘Nederlands’ landschap, waarin de strijd van de mens tegen het water en het gebruik van water op vele manieren een dominante rol heeft gespeeld,nog steeds speelt, en dat ook in de toekomst zal blijven doen. Daarnaast is het landschap getekend door het grootschalig gebruik van‘delfstoffen’, in het bijzonder veen en zand. Het thema van het Geopark Gooi en Vecht is dan ook ‘De mens als geologische factor in het West-Nederlandse landschap’.

In het Geopark ligt de nadruk op dit gelaagde karakter, dat in een groot aantal geosites zichtbaar is en zich vertaalt in een rijk en zeer gevarieerd cultuur-historisch landschap. Belangrijke elementen hierbij zijn de interactie tussen mens en water in al haar verschijningsvormen, die uiteenlopen van droogmakerijen en polders tot de defensieve waterlinies, en daarnaast de winning van delfstoffen. De winning van delfstoffen heeft in de Vechtstreek geleid tot grootschalige verveningen en in het Gooi tot ontzandingen, die al heel vroeg grote omvang aannamen. In deze website worden de verschillende hier genoemde aspecten meer systematisch toegelicht en bij elke geosite aangegeven, welke specifieke aspecten een rol speelden bij hun selectie als geosite.

Zie ook:
Geologische geschiedenis
De Gooise stuwwallen
Het IJsselmeer, het Gooimeer en de Vecht
Bewoning, landgebruik en landschapsontwikkeling: Het Gooi
Bewoning, landgebruik en landschapsontwikkeling: De Vechtstreek
Menselijke invloeden op het landschap
Rol van het water